ECOLOGISCH VERBOUWEN,
HOE BEGIN JE DAARAAN?

In de Vlaamse renovatiewereld is ecologisch (ver)bouwen nog niet mainstream geworden. Er wordt steeds meer geïsoleerd, maar met welke materialen? Er wordt wel vernieuwd, maar wat gebeurt er met de oude spullen? We kunnen steeds zuinigere toestellen kopen, maar hoeveel toestellen daarvan gebruiken we vaak genoeg?

Op deze pagina delen we graag de ervaringen van onze klant die, met vallen en opstaan, hebben geleid tot een ecologisch gerenoveerde woning. De woning bestaat uit twee appartementen en een studio.

Het was een totaalrenovatie: een volledig nieuw dak, centrale verwarming, muren gestript, vloeren eruit (t.e.m. de steunbalken), vernieuwde badkamers en keukens, enz. Alles hebben we trachten te realiseren met zo veel mogelijk bio-ecologische materialen.

Ontdek per ruimte welke keuze onze klant gemaakt heeft.

 

Lukas & Sebastian

 
LEEFRUIMTE

We wisten meteen dat we onze leefruimte op zolder wilden. Met een pand midden in de stad is daar de meeste rust te vinden. Bovendien word je hier getrakteerd op het mooiste uitzicht. Hier is de verbouwing dan ook gestart.

KEUZE VAN DE MATERIALEN

DAK

De meeste huizen worden met PUR geïsoleerd. Voor mij voelde dat vreemd aan, omdat ik niet in een kunststof huis wil leven. Bovendien is het productieproces van dit materiaal vervuilend. Ook qua afvalverwerking zit je met een probleem. Ons dak werd daarom geïsoleerd met 2×10 cm houtswol: hout ademt, is hernieuwbaar, is een goede isolator. Als je de ruimte hebt, zou ik voor 25 of 30 cm kiezen voor nog een sterker effect. Naast houtswol zijn er nog verschillende andere natuurlijke materialen, zoals hennepwol of vlaswol.

Elk materiaal heeft zijn eigen voor- en nadelen. Iedereen moet zijn eigen afweging maken… Meer info over de verschillende isolatiematerialen en hun eigenschappen vind je o.a. hier 

Om de lichtinval te optimaliseren hebben we vier extra dakramen geinstalleerd. Hierop hebben we niet bespaard: we hebben gekozen voor ramen met drielagige beglazing met zonnewering langs de buitenzijde en een extra isolerend kader. Deze ramen worden ook gebruikt bij passiefhuizen. Ze hebben reeds een hete zomertest met glans doorstaan.

Onze dakisolatie dekten we langs de binnenkant af met leemplaten (daar waar je anders Gyprocplaten zou gebruiken). Daardoor hebben we nu een dak dat voor 99% uit natuurlijke materialen bestaat. Deze leemplaten zijn eveneens ademend (het is immers klei), maar ook onhandig: ze zijn zwaar en er braken weleens stukken van af. Beneden in het huis zijn we daarom later overgestapt op Fermacell platen. Dit zijn gipsplaten (net zoals Gyproc), maar ze bestaan grotendeels uit gerecycleerd materiaal.

Het materiaal is dus niet natuurlijk, maar de productie ervan verkleint wel de afvalberg. Hoewel het ook zwaar is (de plaatsing ervan is een goede work-out!), zijn ze minder broos dan leemplaten. Wederom geldt: afwegingen maken! Achteraf bekeken ben ik erg blij dat we in onze leefruimte en slaapkamer, waar we toch de meeste tijd spenderen, voor leemplaten hebben gekozen.

MUREN

Het huis is opgebouwd uit bakstenen muren. Daar waar mogelijk hebben we die steen bloot gelaten. Dit creëert een ruw, maar warm effect. Ik hou er erg van. En je bespaart op vlak van afwerking. Om de muren stofvrij te krijgen moet je ze behandelen met een ecologisch fixatiemiddel. Dit kan je vergelijken met schilderen met een natte, transparante verf. Wil je graag de structuur van de steen behouden, maar de muur wel een andere kleur geven, dan is kalei een mooie oplossing.

Meestal worden muren bezet met een gipslaag. Dit wou ik vermijden, omwille van het chemische karakter van de meeste geproduceerde gips. De muren van het huis zijn daarom bezet met leem. Leem is klei, grond, aarde. Genoeg voorradig dus, hoeft niet chemisch bewerkt te worden en is volledig biologisch afbreekbaar. Leem plaats je in verschillende keren: eerst een basislaag, of meerdere basislagen als je ondergrond niet vlak genoeg is. In dat geval moet je met een verstevigingsmiddel werken, zoals netten of strobalen. Basisleem heeft een groffere korrel en is meestal bruin of roodbruin. Als je basislagen vlak en uitgedroogd zijn plaats je een finishlaag (leemfinish); dat is leem met een fijnere korrel. De leemfinish kan je achterwege laten en is puur esthetisch. Omdat wij een donkere basisleem hebben gebruikt (terracotta) wilden we zeker een finishlaag zetten. Hierin bestaan prachtige tinten. De plafonds hebben we één tint lichter gemaakt dan de muren. Je kan ook voor een lichtere, maar meestal duurdere, basisleem kiezen. Met donkere basisleem zal je telkens je een gat boort, de rode onderlaag terug tevoorschijn zien komen. Gelukkig lig ik daar niet wakker van!

Boren in leem: kan dat wel? Of je gaten kan boren in een muur hangt niet af van je afwerking (leem, kalk, gips,…) maar van het materiaal dat daaronder zit. Is het baksteen? Dan kan je boren. Isoleer je je muren langs de binnenkant, voorzie dan een laag Fermacell (of OSB met Fermacell) die dik genoeg is om nadien een gaatje te kunnen boren. Hou er rekening mee dat leem brozer is dan kalk of gips, dus wees voorzichtig bij het boren. Werk rustig, boor voor en gebruik tape. Op het internet vind je tips en filmpjes.

Hoeken in leem: er wordt wel eens gezegd dat je met leem geen rechte hoeken kan maken. Dit klopt: zuivere leem kan je alleen afgerond plaatsen. De hoeken zouden afbrokkelen. Wil je toch graag rechte hoeken voor een strakke look in je interieur, gebruik dan profielen om de leem op zijn plek te houden.

VLOEREN

We hebben gekozen voor een eiken vloer met kleine planken. Dit is meestal goedkoper dan grote planken. Bovendien kunnen er meer kleine planken uit één boom gehaald worden. Hoewel ik vooraf niet overtuigd was van een vloer met kleine planken, vind ik het effect erg geslaagd. Vooral in een grote ruimte werkt het goed. We hebben lang getwijfeld tussen een massieve eiken vloer (één laag hout, 100% eik) of een meerlagig parket (meestal drie lagen hout, waarvan enkel de toplaag eik is). Dit is weer een afweging: een massieve vloer bevat meer hout, maar kan je veelvuldig afschuren en opnieuw behandelen en gaat dus langer mee. Meerlagig parket bevat minder hout, maar kan je slechts een beperkt aantal keer afschuren voor je erdoor zit, en is dus sneller aan vervanging toe. Wat is het meest ecologisch? Ik weet het niet.

Voor de afwerking van de vloer hebben we voor ecologische vloerolie gekozen. Dit is een hele rit geweest. Waar we eerst met olie met een wit pigment aan de slag zijn gegaan, hebben we alles er terug af moeten laten halen en opnieuw laten behandelen, deze keer met kleurloze olie. Dit zijn esthetische keuzes. Laat je goed informeren door een houtspecialist. Wij dachten “dat doen we wel even zelf”, maar het correct aanbrengen van de olie bleek niet makkelijk als je geen ervaring hebt. Je doet al snel te veel olie op de vloer en het schuurwerk vooraf moet zeer secuur gebeuren. Doe zeker eerst een test, ergens waar bijvoorbeeld een kast komt te staan.

Een houten vloer vraagt specifiek onderhoud: ik zeep de vloer regelmatig in met een dweil. Ik gebruik hiervoor speciale vloerzeep voor hout van WOCA. Dit is een prijzige zeep, maar je vloer zou er mooier door worden doorheen de jaren. Bovendien voed je de vloer bij iedere poetsbeurt, wat nodig is voor het hout. Gebruik zeker geen allesreinigers die enkel vuil weghalen, zonder het hout iets terug te geven. Na al dat bloed, zweet en tranen wil ik onze prachtige vloer in ere houden!

De vloer van je ruimte bepaalt een groot deel van de sfeer. Hier was het van meet af aan duidelijk dat het een houten vloer zou worden. Gietbeton vind ik ook heel mooi, maar is niet ecologisch. Een natuurlijk alternatief daarvoor is een gietvloer van kalk. Even mooi! Bij ons niet mogelijk vanwege de ondergrond. Misschien voor een volgende verbouwing?

Mijn streven tijdens de verbouwing was dat al het hout dat we moesten aankopen FSC-gelabeld was. Dit is een label voor hout uit duurzaam bosbeheer. Het is de meeste garantie voor eerlijk hout die je op dit moment kan krijgen. Meer info over FSC vind je hier.

Daar waar mogelijk hebben we de originele vloeren van het huis behouden. Hier kwam schuur-, poets- en oliewerk bij kijken. Het resultaat mag er zijn. Helaas was de vloer in sommige ruimtes te fel beschadigd, en was een nieuwe vloer noodzakelijk.

DEUREN

In totaal waren er 10 binnendeuren in de woning, die we het liefst wilden behouden. Ze waren echter niet allemaal in goede staat. Ze werden handmatig of via een loogbad van hun verflagen ontdaan en gerestaureerd. Er werden deuren omgewisseld, tweedehands verkocht en tweedehands gekocht. Het resultaat zijn deuren die er allemaal anders uitzien, maar wel in de sfeer van het oude huis passen. Slechts één binnendeur hebben we vervangen door een nieuwe deur.

 
KEUKEN

In onze woning moesten er drie keukens geplaatst worden. Van de oude keukens konden we enkel nog drie bovenkastjes behouden en een deel van de toestellen. Ik twijfelde lang over waar en hoe onze nieuwe keukens te kopen. Ecologisch geproduceerd maatwerk is prachtig, maar viel buiten ons budget. Het is een compromis geworden tussen nieuw en tweedehands dat we konden betalen. De aannemer heeft vanop een andere werf een Ikeakeuken kunnen recupereren, die we hebben aangevuld met nieuwe kastjes, goed voor ongeveer de helft van het totaal. De handgrepen voor twee keukens heb ik op een rommelmarkt gevonden. Ook kruidenrekjes en een bestekbak heb ik zo kunnen aankopen.

Denk op voorhand goed na over waar je keuken moet komen. Kan je elementen van de huidige keuken behouden? Kan je een oude mooie (kleding)kast in de nieuwe keuken verwerken? Zoek al naar tweedehandskeukens of ander materiaal voordat je vastlegt waar welke leidingen moeten komen. Zo ben je flexibeler.

Enkele afwegingen die we gemaakt hebben: hoe groot moet de frigo zijn? We hebben eerder kleine modellen gekozen. Hebben we echt een vaatwasser nodig? In de studio staat een klein model van 45 cm. Hoe gaan we koken? Een inductiekookplaat is gemiddeld 1/3de zuiniger dan een elektrische kookplaat. Je hebt wel aangepaste potten en pannen nodig. We hebben voor combitoestellen gekozen die een microgolf-, stoom- én heteluchtfunctie hebben.

We hebben een open keuken, in de leefruimte, wat betekent dat de muren van de keuken geleemd zijn. Leem houdt niet van water en vet, dus moet je minstens de muren achter de spoelbak en de kookplaat beschermen. Wij hebben tweedehands tegels gekocht en aangevuld met een inox plaat, op maat gesneden.

 
BADKAMER

Een ruimte met bijzondere noden! Een badkamer wordt vochtig en warm. De muren en plafond krijgen heel wat te verduren. De zogenaamde natte cel, de muren in de douche of vlak boven het bad en lavabo, heeft het extra zwaar vanwege al het water. Een grondige, correcte opbouw is belangrijk.

Over leem in een badkamer bestaat discussie. Is het een goed idee of niet? Leem in een badkamer kan in principe overal waar er geen spetters water op de leem terecht komen. Natte leem wordt immers terug klei. Maar het vochtregulerende karakter van leem komt in een badkamer wel goed van pas. In de natte cel echter is zeker een waterbestendig materiaal nodig. Wij hebben in de badkamers voor kalk gekozen: eerst een basislaag traskalk en vervolgens een finishlaag

Opgelet! Kalk moet zich kunnen hechten op een minerale ondergrond, zoals baksteen. Het hecht niet op oude gipspleister of tegelwerk. De juiste voorbereiding van de muren is van cruciaal belang voor de hechting en het droogproces, evenals een correcte plaatsing.

De natte cellen van onze badkamers werden, bovenop de kalkpleister, afgewerkt met aardenwerktegels. Vergeet geen kerdidoek te verwerken: de plaatsing van dit doek, dat 100% waterbestendig is, is verplicht. Tegellijm bestaat in een ecologische variant, maar dat zag de aannemer niet zitten. Hij wilde hier geen enkel risico op insijpeling nemen.

We hebben dus met chemische tegellijm gewerkt. In de badkamers zijn de meeste meubels nieuw; hoewel we een oud meubel hebben kunnen omtoveren tot lavabomeubel. Ook tweedehands is hierin een groot aanbod. Bij de aankoop van de nieuwe meubels hebben we erop gelet dat de productie in Europa gebeurde (X2O is een winkel die enkel Europese productie verkoopt) of dat we het meubel met ecocheques konden betalen.

  • Black Instagram Icon

CONTACTEER ONS

Bel: 0471 57 00 10

Mail: contact@duurzaamrenoveren.nu

Staatsbaan 121A, 3210 Lubbeek